Kısa cevap
Ben takibi, deri üzerindeki benlerin düzenli aralıklarla dermatoloji uzmanı tarafından incelenmesidir. Muayenede dermatoskop adı verilen, ışık ve büyütme sağlayan bir cihazla benin çıplak gözle görülmeyen yapısına bakılır. Amaç, melanom gibi deri kanserlerini erken dönemde fark etmek ve gereksiz ben alımının önüne geçmektir. Denizli'de ben muayenesini Uzm. Dr. Tuba Çelebi Kayhan yapar.
Bir bakışta
| Yöntem | Dermatoskopla ışıklı, büyütmeli inceleme |
|---|---|
| Uygulama | İğne ya da kesi yok; cilde değdirilerek ya da yakından bakılarak |
| Hazırlık | Muayene bölgesinde makyaj, oje ve krem olmaması |
| Sonraki adım | Şüpheli bende izlem ya da biyopsi |
Benler, deriye rengini veren hücrelerin bir araya toplanmasıyla oluşur ve yetişkinlerin hemen hepsinde bulunur. Çoğu ömür boyu zararsız kalır. Ben takibinin değeri, değişen az sayıdaki beni zamanında fark etmesindedir.
Dermatoskopi Nedir?
Dermatoskopi, benlerin ışık ve büyütme altında incelendiği bir muayene yöntemidir. Dermatoskop, derinin yüzeyindeki yansımayı azaltarak benin renk dağılımını, kenar yapısını ve içindeki desenleri gösterir. Çıplak gözle aynı görünen iki ben, dermatoskopta birbirinden çok farklı görünebilir.
Bu yöntem, zararsız benlerin gereksiz yere alınmasının önüne geçer, dikkat gerektiren benin de gözden kaçmamasına yardım eder.
Hangi Benler Kontrol Edilmeli?
Bir beni dermatoloji uzmanına göstermek için şu değişiklikler yeterli bir nedendir:
- Boyutu, şekli ya da rengi değişen ben
- Kaşınan, kanayan, kabuklanan ya da yara gibi iyileşmeyen ben
- Vücuttaki diğer benlerden belirgin biçimde farklı görünen ben ("çirkin ördek yavrusu" işareti)
- Yetişkin yaşta yeni ortaya çıkan ve büyüyen ben
Benlerde ABCDE Kuralı Nedir?
ABCDE kuralı, evde benlerinize bakarken dikkat etmeniz gereken beş özelliği hatırlatır:
- A, asimetri: benin iki yarısı birbirine benzemez.
- B, kenar (border): kenarlar düzensiz, tırtıklı ya da bulanıktır.
- C, renk (color): ben içinde kahverenginin farklı tonları, siyah, kırmızı ya da mavi alanlar bulunur.
- D, çap (diameter): ben 6 milimetreden büyüktür.
- E, değişim (evolving): ben zaman içinde büyür, şekil ya da renk değiştirir.
Bu özelliklerden birinin olması benin kötü huylu olduğu anlamına gelmez; yalnızca muayene gerektiğini gösterir.
Ben Muayenesi Nasıl Yapılır?
Muayenede önce ben sayınızı, ailede deri kanseri öyküsü olup olmadığını ve güneşe maruz kalma alışkanlıklarınızı soruyoruz. Ardından derinizi baştan ayağa inceliyor, dikkat gerektiren benlere dermatoskopla bakıyoruz. Saçlı deri, tırnak altları ve ayak tabanları gibi kendinizin göremediği bölgeler de muayeneye dahildir.
Muayeneye makyajsız, ojesiz ve vücudunuza krem sürmeden gelmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Dermatoskopide Şüpheli Ben Görülürse Ne Olur?
Bulguya göre iki yol vardır. Değişim gösterme ihtimali düşük ama izlenmesi gereken bir bende, belirlenen aralıkla yeniden kontrol planlanır. Şüpheli görünen bir ben ise alınarak patolojik incelemeye gönderilir. Alınan dokunun mikroskop altında incelenmesi kesin tanıyı koydurur.
Ben Takibi Kimler İçin Daha Önemli?
Bazı kişilerde düzenli takip ayrıca önem taşır:
- Vücudunda çok sayıda beni olanlar
- Birinci derece yakınında melanom öyküsü olanlar
- Açık tenli, kolay yanan ve çilleri olanlar
- Geçmişte sık güneş yanığı geçirmiş olanlar
- Daha önce deri kanseri tanısı almış olanlar
Evde Benlerimi Nasıl Kontrol Edebilirim?
Ayda bir kez, iyi aydınlatılmış bir odada boy aynası ve el aynasıyla derinizi baştan ayağa incelemeniz yeterlidir. Sırt, ense ve saçlı deri gibi kendi göremediğiniz bölgeler için bir yakınınızdan yardım isteyebilirsiniz. Dikkat çeken benlerin telefonla fotoğrafını çekip tarih notu düşmek, bir sonraki bakışta değişimi fark etmenizi kolaylaştırır.
Fotoğraf karşılaştırması muayenenin yerini tutmaz; ama ben takibine geldiğinizde hangi benin ne zaman değiştiğini anlatmanıza yardım eder.
Ben Aldırmak Zararlı mı?
Ben aldırmak, benin kötüleşmesine yol açmaz. Bu yaygın bir endişedir; şüpheli bir benin alınıp incelenmesi tanının kesinleşmesini sağlar. Alınan bölgede küçük bir iz kalabilir. İzin boyutu benin büyüklüğüne, bulunduğu bölgeye ve kullanılan yönteme göre değişir.
Çocuklardaki Benler Takip Edilmeli mi?
Çocukluk ve ergenlik döneminde yeni ben çıkması ve benlerin vücutla birlikte büyümesi olağandır. Doğuştan gelen büyük benler ise ayrıca izlenmesi gereken bir gruptur. Çocuğunuzun bir beninde kanama, hızlı renk değişimi ya da çevresindeki benlerden belirgin farklılık görürseniz muayeneye getirmeniz yeterlidir.
Benleri Güneşten Nasıl Korumalı?
Güneşin yoğun olduğu saatlerde gölgede kalmak, şapka ve uygun giysi kullanmak ve açık bölgelere geniş spektrumlu güneş koruyucu sürmek benlerinizi ve derinizi korur. Solaryumdan uzak durmak da deri kanseri riskini azaltan önlemlerdendir.
Denizli'de Ben Takibi ve Dermatoskopi Değerlendirmesi
Kliniğimizde ben muayenesini ve dermatoskopiyi dermatoloji uzmanımız yapar. İlk muayenede derinizi bütünüyle inceliyor, size uygun takip aralığını belirliyoruz. Değişen bir beniniz varsa randevu için bizi arayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Dermatoskopi muayenesi acıtır mı?
Her beni aldırmak gerekir mi?
Ben kaşınıyor ya da kanıyorsa ne yapmalıyım?
Ben takibine ne sıklıkla gelmeliyim?
Denizli'de benlerimi kontrol ettirmek için hangi doktora gitmeliyim?
Kaynaklar
- Moles: Overview — American Academy of Dermatology
- Melanoma skin cancer: Symptoms — NHS
Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı veya tedavinin yerine geçmez. Size özel değerlendirmeyi muayenede yapıyoruz.