Dermatoloji Sözlüğü: A'dan Z'ye Cilt, Saç ve Estetik Terimleri

Muayenede, reçetede ya da patoloji raporunda karşınıza çıkan tıbbi terimler çoğu zaman günlük dilde başka adlarla bilinir: akne sivilcedir, ürtiker kurdeşendir, dermatoloji cildiyedir. Bir terimin adını bilmek, hekiminizle aynı dili konuşmanızı ve tedavinizi takip etmenizi kolaylaştırır.

Tanımlar genel bilgi verir; aynı tanı farklı kişilerde farklı bir tedavi planı gerektirebilir. Size hangi yöntemin uygun olduğuna Denizli kliniğimizde muayeneden sonra birlikte karar veriyoruz.

A

Akne (sivilce)

Kıl kökü ve yağ bezinin tıkanıp iltihaplanmasıyla oluşan; siyah nokta, beyaz nokta, kırmızı kabarıklık ve kistlerle görülen bir deri hastalığıdır. Ergenlikte başlar, yetişkinlikte de sürebilir. Hafif aknede sürülen ilaçlar, iz bırakan ağır aknede ağızdan ilaçlar akne tedavisinin parçasıdır.

Akne izi

Akne iyileştikten sonra kalan çukur (atrofik) izler ya da kırmızı-kahverengi lekelerdir. Çukur izlerde kolajen yapımını uyaran altın iğne, dermapen ve peeling gibi yöntemler akne izi tedavisinde kullanılır.

Alerji testi

Alerjiye yol açtığından şüphelenilen maddelerin deriye küçük miktarlarda uygulanıp tepkinin okunmasıdır. Prick testi polen ve ev tozu akarı gibi hızlı alerjileri dakikalar içinde, yama testi ise temas egzamasının nedenini birkaç gün içinde gösterir. Deri alerji testinin sonucunu dermatoloji uzmanımız değerlendirir.

Alopesi

Saç kaybının tıbbi adıdır. Androgenetik alopesi kalıtım ve hormonlarla ilgili erkek ya da kadın tipi seyrelmeyi, alopesi areata (saç kıran) bağışıklık sistemine bağlı yuvarlak saçsız alanları anlatır. Tedavi dökülmenin tipine göre saç dökülmesi tedavisi kapsamında planlanır.

Altın iğne

Mikro iğneleme ile radyofrekans enerjisini birleştiren fraksiyonel bir cilt yenileme yöntemidir. İnce altın mikro iğnelerin ucundan verilen enerji derinin alt katmanlarını ısıtarak kolajen yapımını uyarır. Kliniğimizde Scarlet S altın iğne cihazıyla uyguluyoruz.

Aquapeel

Su basıncı ile vakumu tek başlıkta birleştiren cihazla, cildi sıkmadan gözenek temizliği yapılan medikal bakımdır. Ardından düşük oranlı asit içeren solüsyonlar ve nemlendirici serum uygulanır. Aquapeel cilt bakımı tıkalı gözenek, siyah nokta ve matlıkta tercih edilir.

B

BBL (Broadband Light)

Filtrelerle ayarlanan geniş spektrumlu ışığın cilde kısa atımlarla verildiği bir ışık tedavisidir. Işık lekedeki melanin ve ince damardaki hemoglobin tarafından emilir; BBL cilt tedavisi güneş lekesi, yüz kızarıklığı ve ince damarlarda kullanılır.

Ben (nevüs)

Deriye renk veren pigment hücrelerinin bir araya toplanmasıyla oluşan, büyük çoğunluğu zararsız olan lekelerdir. Şekli, rengi ya da boyutu değişen ben, pigment hücrelerinden gelişen bir deri kanseri olan melanom açısından incelenir. Düzenli ben takibi değişimi erken fark etmeyi sağlar.

Biyopsi

Tanısı muayeneyle kesinleşmeyen bir lezyondan lokal uyuşturma altında küçük bir doku parçası alınıp patoloji laboratuvarında incelenmesidir. Punch, traşlama ve eksizyonel biyopsi en çok kullanılan yöntemlerdir. Deri biyopsisi kısa sürer ve aynı gün günlük yaşama dönülür.

Biyostimülatör

Hacmi hemen doldurmak yerine derideki fibroblast hücrelerini uyararak cildin kendi kolajenini üretmesini destekleyen enjeksiyonların ortak adıdır. Etki haftalar içinde ortaya çıkar; örneği kolajen aşısıdır.

Botoks (botulinum toksini)

Sinirden kasa giden iletiyi geçici olarak kesen, saflaştırılmış ve çok düşük dozlu tıbbi bir preparattır. Mimik çizgilerinde, aşırı terlemede ve çene kası büyümesinde kullanılır; etkisi kalıcı değildir. Botoks nedir sorusunun cevabı bu etki biçimidir; erkeklerde aynı ilaçla farklı noktalar seçilen uygulamaya brotox erkek botoksu denir.

C

Cosmelan

Cilt rengini koyulaştıran tirozinaz enzimini baskılayarak melanin yapımını azaltan, maske ve devam kreminden oluşan bir leke açıcı sistemdir. Kliniğimizde özellikle melazmada tercih ettiğimiz Cosmelan enzim peeling uygulamasında maskeyi hekim sürer.

Ç

Çil

Güneş gören bölgelerde yazın koyulaşıp kışın açılan küçük, açık kahverengi noktalardır. Açık tenli ve kolay yanan kişilerde belirgindir; tedaviden önce çil, melazma ve güneş lekesi farkını ayırt etmek gerekir.

D

Dermapen

Ucundaki çok ince steril iğnelerle deride kontrollü mikro kanallar açan elektrikli mikro iğneleme cihazıdır. Oluşan mikro hasar kolajen yapımını artırır; dermapen mikro iğneleme akne izi, ince çizgi ve geniş gözenekte kullanılır.

Dermatolog (cildiye doktoru)

Deri, saç, tırnak ve ağız içi mukozanın hastalıklarında uzmanlık eğitimini tamamlamış hekimdir; Türkiye'de unvanı "Uzm. Dr." olarak yazılır. İlk dermatoloji muayenesinde şikâyetiniz, kullandığınız ilaçlar ve önceki tedavileriniz sorulur; dermatolog seçerken ilk bakılacak bilgi uzmanlık unvanıdır.

Dermatoskopi

Benlerin ve deri lezyonlarının ışık ve büyütme sağlayan dermatoskopla incelenmesidir. Çıplak gözle görülmeyen renk ve desen ayrıntılarını gösterir; iğne ya da kesi içermez. Saçlı deriye uygulanan biçimine trikoskopi denir.

Dolgu

Yaşla azalan hacmi yerine koymak ya da dudak, yanak, göz altı ve çene hattına şekil vermek için deri altına hyaluronik asit enjekte edilmesidir. Kliniğimizdeki dolgu uygulamalarında etki ürüne ve bölgeye göre 6-18 ay sürer; dudak dolgusu sonrası ilk günlerde hafif şişlik beklenir.

Dövme silme

Deriye işlenmiş boyanın Q-switched lazerin çok kısa atımlarıyla ufalanması ve parçaların vücut tarafından haftalar içinde temizlenmesidir. Lazerle dövme silmede seans sayısı dövmenin rengine ve derinliğine göre değişir.

E

Egzama (ekzema)

Deride kaşıntı, kuruluk, kızarıklık ve bazen su toplamayla seyreden iltihabi bir hastalıktır. Atopik egzama yatkınlıkla, kontakt egzama deriye değen bir maddeyle ilgilidir. Sedef, ürtiker ve rozasea gibi diğer hastalıklarla birlikte cilt hastalıklarının tanı ve tedavisi içinde ele alınır.

Eksizyon

Bir benin ya da lezyonun bistüriyle bütünüyle çıkarılıp dikişle kapatılmasıdır. Alınan doku patolojiye gönderilir. Ben aldırma işleminde traşlama ile eksizyon arasındaki seçim benin yapısına ve yerine göre yapılır.

F

Fraksiyonel tedavi

Enerjinin cildin tamamına değil, çok sayıda küçük noktaya verildiği tedavi ilkesidir. Aradaki sağlam deri iyileşmeyi hızlandırır. Fraksiyonel lazer ve fraksiyonel radyofrekans bu ilkeyle çalışır; kliniğimizde fraksiyonel radyofrekansı altın iğneyle uyguluyoruz. Fraksiyonel lazer ile altın iğne arasındaki seçim cildinizin durumuna ve iyileşme süresine göre yapılır.

G

Gençlik aşısı

Temel içeriği hyaluronik asit olan bir ürünün deri içine küçük miktarlarda verildiği cilt kalitesi enjeksiyonudur. Amaç hacim değil, nem, parlaklık ve esnekliktir; gençlik aşısı bu yüzden dudağı ya da yanağı dolgunlaştırmaz.

Gıdı mezoterapisi

Çene altındaki sınırlı yağ birikimini azaltmak için yağ çözücü bir solüsyonun deri altına enjekte edilmesidir. Deri sarkmasında etkisi sınırlıdır; gıdı eritme birkaç seansta aşamalı sonuç verir.

Göz altı morluğu

Göz altındaki ince derinin koyu görünmesidir. Kalıtım, pigment artışı, damar belirginliği ve hacim kaybı neden olabilir; tedavi seçimi nedene göre yapılır. Seçeneklerden biri göz altı morluğu mezoterapisidir.

Güneş koruyucu

Deriyi morötesi ışınlardan koruyan üründür. SPF değeri yanığa yol açan UVB'ye karşı korumayı gösterir; geniş spektrumlu ürünler UVA'ya karşı da korur. Güneş koruyucu seçimi cilt tipine ve güneşte kalma süresine göre yapılır.

H

HIFU

Yüksek yoğunluklu odaklanmış ultrasonun kısaltmasıdır. Ses dalgaları deri yüzeyinden geçip belirli derinliklerde küçük ısı noktaları oluşturur ve dokuyu toparlar. Kliniğimizde Doublo Gold HIFU cihazını kullanıyoruz.

Hiperhidroz

Vücudun serinlemek için gerekenden fazla ter üretmesidir; birincil tipi koltuk altı, avuç içi, ayak tabanı ve yüzde görülür. Tedavi alüminyum tuzlu ter önleyicilerle başlar; suyla verilen zayıf elektrik akımı olan iyontoforez, botoks ve ilaçlarla ilerler. Aşırı terleme (hiperhidroz) tedavisi bu basamaklarla planlanır; el ve ayak terlemesinde günlük önlemler de önemlidir.

Hiperpigmentasyon

Deride melanin pigmentinin artmasıyla oluşan koyulaşmanın genel adıdır. Melazma, güneş lekesi, çil ve sivilce sonrası leke bu gruptadır; her biri farklı yönteme yanıt verir. Leke tedavisi yöntemleri bu yüzden lekenin türüne göre seçilir.

Hyaluronik asit

Deride doğal olarak bulunan ve su tutan bir moleküldür. Dolgu, gençlik aşısı ve bazı mezoterapi ürünlerinin temel içeriğidir. Hyaluronik asit dolgular hiyalüronidaz adlı bir enzimle eritilebilir.

İ

İple yüz germe (iple askı)

Zamanla eriyen, üzerinde küçük koniler bulunan ince iplerin lokal anesteziyle deri altına yerleştirilip sarkan dokuların yukarı askılandığı ameliyatsız işlemdir. Hafif ve orta sarkmada iple yüz germe belirgin sonuç verir; etkisi kalıcı değildir.

K

Karbon peeling

Cilde ince bir karbon solüsyonu sürüldükten sonra karbon parçacıklarının Q-switched Nd:YAG lazerle ciltten uzaklaştırıldığı bir cilt yenileme uygulamasıdır. Q-switched lazerle karbon peeling aşırı yağlanma, gözenek genişlemesi ve ton eşitsizliğinde kullanılır.

Kılcal damar (telenjiektazi)

Deride görünür hâle gelmiş ince damarlardır; burun kenarlarında, yanaklarda ve bacaklarda belirginleşir. Damardaki hemoglobini hedefleyen Nd:YAG lazerle lazerle kılcal damar tedavisi yapılır.

Kimyasal peeling

Bir ya da birkaç kimyasal ajanın cilde sürülerek derinin istenen katmanına kadar kontrollü soyulmasıdır. Yerini daha düzgün yeni bir deri alır; kimyasal peeling uygulaması leke, matlık, akne ve ince kırışıklıkta kullanılır.

Kriyoterapi ve koter

Kriyoterapi, siğil gibi iyi huylu lezyonların sıvı azotla dondurularak yok edilmesidir. Koter ise et beni gibi küçük kabarıklıkların elektrik akımıyla oluşan ısıyla alınmasıdır. Kriyoterapi ve koter tedavilerinde iyileşme kabuklanmayla olur.

L

Lazer epilasyon

Kıl kökündeki melanini hedefleyen lazer ışığının ısıya dönüşerek kıl kökünü zayıflattığı tüy azaltma yöntemidir. Alexandrite açık tende koyu kılda, diyot orta tonlarda, Nd:YAG esmer tende tercih edilir. Lazer tipi ve seans planı lazer epilasyon öncesindeki muayenede belirlenir.

M

Masseter

Çenenin iki yanında bulunan güçlü çiğneme kasıdır. Diş sıkmada ve köşeli alt yüz görünümünde bu kasa düşük dozda botulinum toksini uygulanır; masseter botoksu 5-10 dakika süren bir işlemdir.

Medikal cilt bakımı

Cildin tipine ve sorununa göre seçilen yöntemlerle, dermatoloji uzmanı kontrolünde yapılan bakımdır. Kliniğimizde medikal cilt bakımı Aquapeel, kimyasal peeling, mezolift ve gençlik aşısı gibi yöntemleri kapsayabilir.

Melazma

Yanaklarda, alında ve üst dudakta simetrik yerleşen kahverengi lekelerdir. Güneş ve hormonlar tetikler; gebelikte ortaya çıkan biçimine gebelik maskesi denir ve hamilelikte cilt lekeleri arasında en bilinenidir. Tekrarlama eğilimi nedeniyle Denizli leke tedavisi aylara yayılan bir plan ister.

Mezoterapi

Vitamin, mineral ya da yağ yıkımını destekleyen etken maddelerin ince iğnelerle doğrudan sorunlu bölgenin derisine verildiği yöntemdir. Yüzde mezolift, saçta saç mezoterapisi, vücutta selülit mezoterapisi adını alır. Mezoterapi kürleri çoğunlukla 3-6 seans olarak planlanır.

Mimik çizgisi

Alında, kaş arasında ve göz kenarında (kaz ayağı) kasların tekrarlayan hareketiyle oluşan çizgilerdir. Hareketle derinleşen çizgide Denizli botoks uygulaması öne çıkar; dinlenirken de görünen çizgide dolgu gerekebilir; seçim botoks mu dolgu mu sorusunun cevabına bağlıdır.

P

Paris ışıltısı (NCTF)

Hyaluronik asidi vitamin, amino asit, koenzim, nükleik asit ve minerallerle birlikte içeren bir mezoterapi ürünüyle yapılan uygulamadır. Donuk ve yorgun cildi canlandırmayı hedefler; Paris ışıltısı beş seanslık bir programla ilerler.

PRP (trombositten zengin plazma)

Kişinin kendi kanından santrifüjle ayrılan ve trombosit yönünden yoğunlaştırılan plazmadır. Yüzde cilt kalitesi ve akne izinde, saçta zayıflamış kökleri desteklemek için PRP tedavisi uygulanır. Saç dökülmesinde PRP mi mezoterapi mi sorusu dökülmenin tipine göre cevaplanır.

Q

Q-switched lazer

Enerjisini nanosaniyeler süren çok kısa ve güçlü atımlarla veren lazer türüdür. Isı çevre dokuya yayılmadan pigment parçalandığı için dövme silme, bazı kahverengi lekeler, karbon peeling ve ince kılların sarartılmasında kullanılır.

R

Rozasea (gül hastalığı)

Yanak, burun ve alında kızarıklık, kılcal damar belirginliği ve sivilceye benzeyen kabarıklıklarla seyreden kronik bir hastalıktır. Güneş, sıcak içecekler, alkol ve acılı yiyecekler alevlenmeyi tetikleyebilir.

S

Sedef hastalığı (psoriasis)

Bağışıklık sisteminin aşırı çalışmasıyla derinin hızlı yenilenmesi sonucu kızarık, sınırları belirgin ve üzeri pullu plaklarla seyreden kronik bir hastalıktır. Bulaşıcı değildir.

Siğil

Deride HPV (insan papilloma virüsü) enfeksiyonuyla oluşan, yüzeyi pürüzlü iyi huylu kabarıklıklardır. Temasla bulaşabilir; tedavide sürülen ilaçlar ve dondurma yöntemi kullanılır.

T

Terleme botoksu

Aşırı terleyen bölgede deri içine çok sayıda küçük dozda botulinum toksini verilerek ter bezlerini uyaran sinyalin geçici olarak baskılanmasıdır. Kliniğimizde terleme botoksu koltuk altı, avuç içi, ayak tabanı ve yüze uygulanır.

Trikoskopi

Saçlı derinin ve kıl köklerinin dermatoskopla büyütülerek incelenmesidir. Kıl çapındaki farkları, kök çevresindeki iltihabı ve dökülmenin tipini göstererek saç dökülmesinin nedenini ayırt etmeye yardım eder.

Ü

Ürtiker (kurdeşen)

Deride birkaç saat içinde yer değiştiren, kaşıntılı ve kabarık kızarıklıklardır. Enfeksiyon, ilaç, yiyecek ya da sıcak, soğuk ve basınç gibi fiziksel etkenler tetikleyebilir; tedavide temel ilaç antihistaminiktir.

Y

Yüz germe (ameliyatsız)

Hafif ve orta sarkmayı kesi ve genel anestezi olmadan toparlayan yöntemlerin ortak adıdır. HIFU, iple askı ve dolguyla yapılan toparlama bu gruptadır. Ameliyatsız yüz germe yöntemleri arasındaki seçim sarkmanın derecesine ve nedenine göre yapılır.

Denizli'de Muayenede Duyduğunuz Bir Terimi Nasıl Sorabilirsiniz?

Bir tanının ya da tedavinin adını bilmek, ne yapılacağını anlamanın yalnız ilk adımıdır. Denizli kliniğimizde muayene sonunda tanıyı, önerilen tedaviyi ve kullanılan terimleri sizinle tek tek konuşuyoruz. Raporunuzda ya da reçetenizde anlamadığınız bir ifade kaldıysa kontrol randevunuzda sorabilir ya da bizi arayabilirsiniz.